Arda GÖK

Pisa Kulesi aslında yanındaki kilisenin çan kulesi olarak inşa edilmiştir.

Namıdeğer pizza kulesi.. Bu sefer şehirlere gökyüzünden baktıran mega yapılardan bahsetmeyeceğiz, yerin dibine 80 metre batmış temellerden de bahsetmeyeceğiz, klima suyuyla bütün bahçesini sulayabilen bina sistemlerinden de. Bu hafta “yamukluğun” bir yapıya nasıl ün kazandırabildiğini, bir hatanın nasıl fayda olarak duvardan sektiğini, bir kilise çanının nasıl kiliseyi gölgesinde bıraktığını göreceğiz.

Bilmiyorum, isminin bildiğimiz “pizza” ile bir alakası olduğunu düşüneniniz oldumu, laf aramızda, böyle bişey olduysa aklınızda olsun Pisa ilçesinde bulunduğu için Pisa Kulesi (Pisa Tower) adını almıştır, zaten sucuklu da değildir. :-)

Bu kulenin neden eğri olduğu tam olarak kesinleştirilememiş, 1173 yılında başlayıp 1350 yılında tamamlanabilen bu binanın eğri olmasının en mantık alır açıklaması; hep toprak bir zemine inşa edilmiş olmasından dolayı, oturduğu zeminde bölgesel taşıma gücü farklarından kaynaklanan çökmedir. Binanın ilk katları yapılır yapılmaz çökmüş ve bunu bile bile yıllar sonra inşasına devam edilip, tamamlanmıştır. İlk 3 kat 1198 yılında tamamlandığında bina yana doğru yatmaya başlamıştır, yıkılacağı düşünülüp inşaatı durdurulan bu yapının daha sonra inşaatına tekrar devam edilmiş ve yattığı tarafın zıttına doğru daha ağır katlar inşa edilmeye başlanmıştır, bu sefer de bina öbür yana doğru yatmaya başlamıştır. Bu olay da bina da bir bombeye neden olmuştur. 7. kat 1319 yılında tamamlanmıştır.

Zemindeki çökme yıllar sürer, bu yapı yüzyıllar içinde çökmüştür, 1200′ lü yıllarda çökmeye başlayan bu bina tepesinden sağa doğru tam 5,5 metre yatıktır ve bu 5,5 metrelik mesafeyi o yıllardan beri yavaş yavaş kat etmiştir. Yüksekliği tam olarak 55,86 metredir. Normal, 15 katlı bir bina kadar yüksektir. Çapı da 16 metredir. Kendi ağırlığı 14000 ton civarındadır. Tamamı da mermerden imal edilmiştir. 1999 ile 2001 yılları arasında yapılan restorasyon çalışmaları sayesinde, 5,5 metre yatık olan tepesi artık 3,9 metre yatıktır.

1990 yılında bu yapı, artık yıkılmaya doğru gittiğine karar verilerek, güvenlik açısından turist ziyaretine kapatılmıştır, fakat az önce bahsettiğim, yattığı yönün aksi tarafından 70 ton toprak kaldırmak suretiyle ve o tarafa 600 ton ağırlık yüklenmesiyle yapılan restorasyon çalışmaları sonucunda şu an için devrilmeye doğru giden yolculuğuna bir mola verdiği gözlemlenmiştir ve şimdilik yıkılmayacağı düşünülüyor. Bu nedenle 2001 yılında Pisa Kulesi tekrar ziyarete açılmıştır. Önümüzdeki 200 yıl boyunca sabit kalacağı düşünülüyor. Restorasyon çalışmaları, türk lirasına göre hesap yapacak olursak yaklaşık 1,5 milyon TL ye mal olmuştur.

Göründüğü gibi, harikalığıyla değil, yıkılmaya çalışan bir yapının bu özelliğiyle nasıl dikkatimizi çektiği ve İtalya denince akla gelenlerden biri olduğunu görüyoruz. O yıllarda yapım amacı, yanında gördüğümüz kilisenin basit bir çan kulesi olmaktı, meşhur oldu..

Fakat bu kule de tahtından inecek gibi. Almanya’ nın Suurhusen kasabasındaki bir kilise kulesi de 5,07 derecelik yatıklığıyla, pisa kulesini geçiyor. Bu kuleyi çoğumuz bilmiyoruz fakat, gerçek bu ki en eğik kule Pisa Kulesi değil. Pisa kulesinin eğimi restorasyondan sonra 3.97 dereceye düştü.